نقد و پاسخی به استاد بزرگوار #دکتر_شیروی در خصوص ادعای انحصار در کانونها!
#وحید_قاسمی_عهد
چندی پیش در فضای مجازی یادداشتی از قاضی محترم دادگستری جناب آقای #محمد_جواد_رهسپار را مشاهده کردم. با این موضوع « مقدمه علم حقوق؛ کانون وکلا و شبهه انحصار!... » ایشان نوشته بودند:«...به تازگی کتاب "مقدمه علم حقوق" از استاد شیرین بیان و خوش ذوق دانشگاه تهران (پردیس فارابی قم) آقای "دکتر عبدالحسین شیروی " منتشر شده است.کتاب با قلمی روان و نثری شیوا و به خصوص با مطالبی روزآمد و جدید نوشته شده است.به خصوص بخش یازدهم آن که به "مشاغل حقوق" پرداخته تا دانشجوی حقوق را با مشاغل پیش رو در آینده آشنا کند.هنگام تورق کتاب استاد عزیزم اما به نکته ای درخور تامل برخوردم.آنجا که فرموده اند:"...تعیین سقف برای کارآموزان وکالت مشاجرات گوناگونی را در جامعه حقوقی ایران ایجاد کرده است.عده ای اعتقاد دارند که تعیین سقف با قوانین بالادستی کشور مثل قانون اجرای سیاست های کلی اصل 44 مغایرت دارد...زیرا رفتار کانون های وکلا در محدود کردن تعداد کارآموزان یک عمل ضد رقابت محسوب می شود. فارغ از اینکه آیا قانون اجرای سیاست های کلی اصل 44 بر صدور پروانه وکالت حاکم است یا نه،دوران انحصارات گذشته..کانون ها نباید ابزاری برای تضمین درآمد اعضای خود شوند،درآمد باید از طریق رقابت منصفانه و تلاش حاصل گردد نه از طریق منع دیگران به ورود به بازار وکالت..."(ص 302) ....»
جهت پاسخ صحیح و علمی به ادعای استاد عزیزم جناب آقای دکتر شیروی که در دهه هفتاد دستکم ۸ واحد نزد ایشان پاس کرده بودم خصوصا در نقد عبارات آزار دهنده ای نظیر «انحصار» یا «منع ورود دیگران» و... نقد ذیل را تقدیم ایشان می کنم؛ چه، انتظار این بود که فضای رسانه ای نباید استاد بزرگی همچون دکتر شیروی عزیز را تحت تاثیر قرار دهد. لذا، دو ادعای ایشان را به شرح ذیل نقد می کنم؛
۱.ادعای وجود انحصاری :
#بازار_وکالت_(بر فرض وجود) رقابتی است.
طبق آموزه های علم اقتصاد بازارها از حیث رقابتی بودن به انواع مختلف دسته بندی می شوند.چنانچه فرض کنیم با یک خط کش بخواهیم میزان رقابت در بازارها را بسنجیمدر نقطه ۱۰۰ بازار رقابت کامل (Perfect Competition) قرار دارد: یعنی تعداد زیاد فروشنده و خریدار در بازار وجود دارد کالاها همگن اند و هیچ بنگاهی توانایی تأثیرگذاری بر قیمت محصولات بازار را ندارد.
در انتهای آن خط کش، بازار انحصاری کامل( Monopoly) است یعنی زمانی که تنها یک فروشنده و تعداد فراوانی خریدار در بازار وجود داشته باشد و انحصارگر حق تعیین قیمتها را دارد.
در خلال در جات خط کش بازارهای دیگری وجود دارد.؛ مانند بازار «رقابت انحصاری (Monopolistic competition)»: در این حالت نیز تعداد زیادی عرضه کننده کالا یا خدمت یا فروشنده یک نوع کالا یا خدمت خاص و تعداد زیادی خریدار یا متقاضی وجود دارند، اما کالاها همگن نیستند.
همچنین بازار انحصار چندجانبه در طرف عرضه (Oligopoly) یا تقاضا(Oligopsony): وجود دارد که حسب مورد یا عرضه کننده محدود است یا تقاض کننده و ایشان اختیار تعیین قیمت را دارند.مثل بازار خودرو یا بازار گندم در ایران.
فرض محال ، محال نیست:
بر فرض اینکه بپذیریم اولا، خدمات حقوقی که وکلا ارائه می دهند از لحاظ اقتصادی برابر با خدماتی یا کالایی است که آژانس های املاک، فروشندگان پوشاک و مصالح ساختمانی ارایه می دهند. ثانیاً برای خدمات حقوقی نیز بازاری وجود دارد.
بازار وکالت یقینا انحصاری نیست و در نگاه واقع گرایانه مانند تمام بازارهای دنیا نوعی رقابت ناقص است.بطور کلی، تفاوت اصلی بنگاه رقابتی و بنگاه انحصاری در توانایی تعیین قیمت محصول یا خدمت است .
با عنایت به تعریف ماده ۱ قانون اصل ۴۴ به نظر میرسد از بین بازارهای معرفی شده تنها توجه قانونگذار بازارهای انحصاری بوده است(انحصار کامل، انحصار در طرف عرضه و تقاضا) اما بازار وکالت(بر فرض وجود) با توجه به:
۱. تعدد وکلا و تعدد مشتریان و عدم سلطه هیچیک از طرفها نسبت به بازار و اینکه قیمت و میزان حق الوکاله حسب قانون بازار آزاد تعیین می شود.
۲. ورود و خروج آن فاقد محدودیت است و طبق بند ۱۱ ماده ۱ ق. اصل ۴۴ بازار رقابتی است؛«رقابت: وضعیتی در بازار که در آن تعدادی تولیدکننده، خریدار و فروشنده مستقل برای تولید، خرید و یا فروش کالا یا خدمت فعالیت میکنند، بهطوری که هیچیک از تولیدکنندگان، خریداران و فروشندگان قدرت تعیین قیمت را در بازار نداشته باشند یا برای ورود بنگاهها به بازار یا خروج از آن محدودیتی وجود نداشته باشد.». در این بند مفهوم بازار رقابتی بطور مطلق بکار رفته و شامل بازار رقابتی کامل و بازار رقابتی ناقص(رقابت انحصاری) می شود.
👇👇ادامه
دکتر وحید قاسمی عهد